محمد حسن خان اعتماد السلطنه
444
چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )
شعاع السلطنه ، ملك منصور ميرزا ( ص 35 - ص 11 چاپ اول ) متولد 18 ربيع الثانى 1927 ه . ق . در سلطنت پدرش دو بار در 1318 و 1322 والى فارس شد و در هردو بار حكومت او با شورش و فساد همراه بود . چه چشم به ملك مردم داشت . عين الدوله مىخواست او را وليعهد كند ولى توفيق نيافت . انقلاب مشروطيت زندگى او را برهم زد . چه فقط مستمرى ساليانه او بدون عوايد ديگر بالغ بر يكصد و پانزده هزار تومان بود و مجلس اول آن را به دوازده هزار تومان تقليل داد . شعاع السلطنه به تابعيت عثمانى درآمده بود و در 1330 به همراه سالار الدوله بر ضد مشروطه برخاست و چون بدهى مالياتى بسيار داشت مستر شوشتر مستشار آمريكائى ماليهء ايران در مقام توقيف خانه و املاك او برآمد . اما روسها به اين عنوان كه شعاع السلطنه به بانك استقراض مقروض است مداخله كرده مانع شدند و براى اخراج شوشتر به ايران اتمام حجت دادند . وى شوهر خواهر دكتر امير اعلم يعنى صبيحه خانم صبيح الدوله بود . از او دو دختر آورد كه يكى از آنها به نام مهين بانو همسر محمد حسن ميرزاى وليعهد بود . شعاع السلطنه پسرى نيز داشت به نام محمد حسين ميرزا ملك منصور قاجار . از ملك منصور ميرزا يك كتاب چاپى مختصر در علوم طبيعى ديده شده است . سال فوت او به دست نيامد . سالار الدوله ، ابو الفتح ميرزا ( ص 35 - ص 11 چاپ اول ) ملقب به سالار الدوله متولد روز 8 ذيحجه 1298 ه . ق . در هفده سالگى حاكم كرمانشاه شد و قريب يك سال در آنجا بود . آنگاه حاكم زنجان گشت و در سال 1318 ه . ق . به حكومت خوزستان و لرستان و بروجرد و بختيارى رسيد . يكى دو بار بر خلاف برادرش محمد على شاه قصد اقدام كرد ولى هربار شكست خورد . ولى چون در سال 1329 هجرى قمرى محمد على ميرزاى مخلوع دوباره به ايران آمد سالار الدوله و شعاع السلطنه هردو با برادر همدست شدند ولى از نيروى ملى شكست خوردند . سالار الدوله به غرب كشور گريخت و در آنجا ادعاى سلطنت كرد و از همدان قصد گرفتن پايتخت نمود . اما باز هم شكست خورد و به عراق عرب گريخت و از آنجا به سويس رفت . در سال 1303 شمسى به خوزستان آمد اما با تسليم شيخ خزعل كار او زار شد و دوباره به اروپا بازگشت و از آنجا به مصر رفت و در اسكندريه مقيم شد . تا سال 1338 شمسى در آن شهر بود و آن سال درگذشت .